FOTO UIT DE AUTOPSIEZAAL: Eosinofiele meningo-encefalitis door waterdeprivatie of zoutintoxicatie bij varkens

geschreven op 3 december 2025

Frequent worden in onze autopsiezaal varkens binnengebracht met klachten van zenuwstoornissen. In eerste instantie wordt hierbij dikwijls aan een bacteriële meningitis gedacht. Echter, bij varkens zien we eveneens af en toe een eosinofiele meningo-encefalitis die verband houdt met waterdeprivatie of zoutintoxicatie. Deze aandoening wordt gekenmerkt door een ontsteking van de meningen met een opvallende infiltratie van eosinofiele granulocyten.

Etiologie en Pathogenese:

De belangrijkste oorzaken van eosinofiele meningitis bij varkens zijn:

Waterdeprivatie: ook waterintoxicatie genaamd. Hierbij leidt een gebrek aan toegang tot water (bijvoorbeeld door verstopte nippels, bevriezen van leidingen etc.) tot hypernatriëmie (een verhoogde concentratie van natrium in het bloed), wat osmotische schade aan cellen en hersenoedeem kan veroorzaken.
Zoutintoxicatie: door een overmatige inname van zout (bijvoorbeeld door een te zoutrijk voeder) ontstaan dezelfde osmotische verstoringen als bij waterdeprivatie.

Hypernatriëmie veroorzaakt een verstoring van de osmotische balans tussen bloed en hersenweefsel. De resulterende osmotische stress kan hersencellen beschadigen, wat leidt tot ontsteking en eosinofiele infiltratie in de meningen.

Klinische Symptomen:

Gezien de mogelijke oorzaken van waterdeprivatie/zoutintoxicatie worden de symptomen meestal gezien op hok- of stalniveau. De symptomen worden veroorzaakt door acuut hersenoedeem en omvatten onder meer:

Verminderde eetlust en uitdrogingsverschijnselen.
Gedragsveranderingen zoals lethargie, doelloos ronddwalen of overmatige prikkelbaarheid.
Neurologische verschijnselen zoals ataxie, tremoren, convulsies, head pressing, blindheid, doofheid.
In ernstige gevallen coma of sterfte.

Diagnostiek:

De diagnose van eosinofiele meningo-encefalitis vereist een combinatie van anamnese, klinische tekenen en histopathologische bevindingen.

Anamnese: waterdeprivatie of toegang tot te zout voeder kan een belangrijke aanwijzing zijn.
Neurologische verschijnselen.
Histopathologie: bij histopathologisch onderzoek wordt een typische diffuse meningo-encefalitis gezien met infiltratie van mononucleaire ontstekingscellen en eosinofiele granulocyten en opvallende perivasculaire cuffing (Foto 1 en 2), nadien kan ook laminaire subcorticale polio-encefalomalacie worden waargenomen.

Differentiaal diagnostisch kan gedacht worden aan Streptococcen meningitis, ziekte van Glässer, (Aujeszky) enz.

Foto 1: De meningen zijn sterk verbreed door infiltratie van mononucleaire ontstekingscellen en door eosinofiele granulocyten (felroze gekleurd, zie pijlen).

Foto 2: Detailfoto met perivasculaire cuffing door lymfocyten, plasmacellen en eosinofiele granulocyten (felroze gekleurd, zie pijlen).

Gezonde Dieren