Het is nog steeds verplicht om elke abortus bij runderen, schapen en geiten te laten onderzoeken in het kader van de brucellose-bewaking.

Voor de veehouder betekent elke abortus een financieel en emotioneel verlies. Het abortusprotocol en aanvullende onderzoeken helpen bij het opsporen van de oorzaak van de abortus.

Op die manier kan een gericht behandel- en preventieplan opgesteld worden, waarmee men veel problemen kan voorkomen.

Ontdek hier wat de abortusonderzoeken in 2023 aan het licht brachten.

Abortusprotocol bij grote herkauwers

In 2023 onderzocht DGZ, dankzij de financiële steun van het FAVV, ongeveer 3400 abortusdossiers van rundveebedrijven. Bijna 3000 foetussen werden onderworpen aan een autopsie. Het standaard protocol bevat, naast de ophaling van de foetus en de bijbehorende monsters, een macroscopische autopsie en analyses voor boviene virale diarree virus (BVDV), Neospora, brucellose, blauwtongvirus (BLTV) en schmallenbergvirus (SBV). Daarnaast kunnen er nog heel wat extra analyses ingezet worden.

Macroscopische vaststellingen op autopsie

In ongeveer 29% van de gevallen waren er duidelijke macroscopische afwijkingen (zie Grafiek 1). Binnen deze 29% staan een beeld van bacteriële abortus, meerlingdracht en marmering van de achterhandspieren in de top 3. Congenitale afwijkingen werden ook vaak geobserveerd, evenals mummificatie, verbloeding ter hoogte van de navel en emfysemateuze abomasitis.

Grafiek 1: In 29% van de abortusgevallen bij runderen zijn duidelijke macroscopische afwijkingen te zien tijdens de lijkschouwing. Deze tabel geeft een overzicht van de verdeling van de bevindingen.

Foto 1: Verschillende manifestaties van een bacteriële abortus: fibrineuze pleuritis (links boven), pneumonie met necrose (rechts boven), fibrineuze pericarditis (links onder), fibrineuze pleuritis, pericarditis en peritonitis (rechts onder).

Foto 2: Encephalocoele (aangeboren afwijking).

Resultaten monsternames: SBV, BLTV, Neospora, BVDV en brucellose

Alle foetussen met afwijkingen die in de richting van schmallenbergvirus (SBV) wijzen, worden binnen het abortusprotocol getest op dit virus, alsook op het blauwtongvirus (BLTV). In 2023 werden een 150-tal foetussen onderzocht, waarvan er slechts een tweetal positief bleken voor SBV (1,35%). Dit is een sterke daling ten opzichte van 2022. In 2021 en 2022 was dit percentage nog ongeveer 17%. Van 134 foetussen met afwijkingen waarvan de PCR negatief was, werd het thoracaal vocht onderzocht op seroconversie. Vijftien procent van deze analyses was positief. Net zoals in 2021 en 2022, testte geen enkele foetus positief voor BLTV in 2023.

Foto 3: kalf met typische letsels voor schmallenbergvirus (arthrogryposis, torticollis, anencephalie) (links).
Foto 4: Mummificatie kan wijzen op Neosporose (rechts).

Neosporose is nog steeds een belangrijke oorzaak van abortus. In 2023 zagen we terug een kleine stijging, 14,85% van alle onderzochte serumstalen was positief voor Neospora-antistoffen. In 2022 was dit 13,6%, tegenover 13,3% in 2021.

Dankzij het BVD-bestrijdingsprogramma daalde het aantal BVD-gevallen de laatste jaren. In 2023 was geen enkel oorbiopt (ear punch) positief voor het BVD-antigen.

Zowel de brucellose-cultuur op de nageboorte of de lebmaag van de foetus als de Brucella-antistoffen op het serum van het moederdier waren telkens negatief.

Resultaten verdere onderzoeken:

A) Bacteriologie en mycologie

Bacteriologisch en mycologisch onderzoek leverde ons tal van diagnoses op. In totaal werden ongeveer 100 aerobe en 36 mycologische culturen ingezet. Er werden heel wat pathogene kiemen aangetoond zoals: Salmonella sp., Listeria monocytogenes, Bacillus licheniformis, Vibrio metschnikovii, Trueperella pyogenes… Ook de mycologische culturen konden pathogene schimmels aantonen, bijvoorbeeld Aspergillus fumigatus.

Grafiek 2: Overzicht van de geïsoleerde bacteriën bij abortus rund.

Grafiek 3: Overzicht van de geïsoleerde gisten en schimmels bij abortus rund.

Meer uitleg over deze kiemen kan je steeds vinden op de website van DGZ of via de link onderaan het beproevingsverslag.

B) Andere analyses

Grafiek 4 toont de resultaten van de andere analyses uitgevoerd bij abortus rund.

Grafiek 4: resultaten andere analyses abortus rund

Abortusprotocol bij kleine herkauwers

In 2023 werden een 100-tal abortusdossiers van schapen- en geitenbedrijven onderzocht.

Grafiek 5: Overzicht van de macrosopische bevindingen abortusprotocol bij schapen en geiten.

Een bondig overzicht van de resultaten vind je in de volgende tabel:

* Pathogene schimmels en gisten zoals: Aspergillus fumigatus, Candida krusei, Candida guillermondii, Trichosporon sp…   ** Pathogene bacteriën zoals: Acinetobacter sp., Escherichia coli, Staphylococcus sp., Streptococcus sp., Listeria monocytogenes, Haem. Escherichia coli, Yersinia pseudotuberculosis, Trueperella pyogenes, Staphylococcus aureus, Serratia sp., Pseudomonas aeruginosa…

Foto 5: Gestuwde lever met aanwezigheid van necrose ten gevolge van een bacteriële infectie (Campylobacter).

Auteur: Evelien Forrez