De namiddag werd ingeleid door Kirstine Ceulemans, Celhoofd van de cel Dieren binnen de dienst Sanitair Beleid Dieren en Planten van de FOD Volksgezondheid. Zij gaf meer info over het opzet van het PRRS -programma. De eerste stappen om PRRSV in België te beheersen, werden al in 2010 gezet binnen de Werkgroep varkens aan de hand van verkennende projecten. In 2015 ontstond de Biggenmonitor, die in 2018 omgevormd werd naar de huidige PRRS-Monitors die gericht zijn op een nog meer concrete aanpak van PRRS. Ook al zijn er geen nationale wettelijke bepalingen voor PRRSV (behalve voor de KI-sector), toch beschouwt de sector PRRS als een economisch belangrijke ziekte die ondersteuning vereist.

Foto: Tamara Vandersmissen (DGZ-links), Kirstine Ceulemans (FOD Volksgezondheid-midden) en Jorian Friers (UGent/Sciensano-rechts)

Na deze introductie gaf professor Hans Nauwynck (UGent) een stand van zaken over de pathogenese van PRRSV en de immuniteit. Hij voorspelde een niet zo rooskleurige toekomst wat betreft PRRS, omdat hij merkt dat de virussen die circuleren er na een infectie in lijken te slagen om steeds hogere niveaus van virusuitscheiding te veroorzaken (en aldus mogelijk meer verspreiding) en ook meer kliniek lijken te vertonen. Een verklaring hiervoor is dat het virus andere receptoren vindt om steeds andere weefselmacrofagen te infecteren.

Vervolgens bracht Jorian Fiers, doctoraatsstudent bij UGent/Sciensano, een samenvatting van zijn onderzoek. Daaruit blijkt dat er zeugen zijn die geen antistoffen opbouwen tegenover PRRSV ondanks (herhaalde) vaccinaties (= non-responder zeugen). Die zeugen geven dan ook geen maternale antistoffen door aan hun biggen, die op hun beurt dan ook minder beschermd lijken te zijn tegen een PRRSV-infectie. Daarnaast concludeerde hij dat er zeker nog bijkomend onderzoek nodig is om het juiste tijdstip van biggenvaccinatie te bepalen, omdat er ook bij biggen die op jongere leeftijd gevaccineerd worden, meer non-responder biggen teruggevonden worden.

Foto: Hans Nauwynck (UGent) en Karlijn Eeninck (Royal GD)

Karlijn Eeninck, varkensdierenarts bij de Royal GD in Nederland, sloot het eerste deel van de studiedag af met een overzicht van het huidige PRRS-programma in Nederland. De doelstelling van de varkenssector bij onze noorderburen is om PRRS-vrij te zijn tegen 2050. Het opzet is om eerst de situatie in beeld te brengen aan de hand van bloedonderzoek en ervaring op te doen met voorlopergroepen. Dit proces is op dit moment volop aan de gang. In 2024 willen ze de monitoring en PRRS-aanpak op het bedrijf uitrollen naar de ganse sector.

Na de pauze gaf Tamara Vandersmissen (DGZ) een overzicht van de huidige PRRS-monitors (zie figuur hieronder).

Tot op vandaag namen reeds bijna 350 verschillende beslagen deel aan PRRS-Monitor Biggen, met 1 of meer monitormomenten. Het voorbije jaar monitorden 110 beslagen de ziekte bij hun biggen, waarbij er op 31 beslagen geen PRRSV in de biggenafdeling teruggevonden werd. Aan de PRRS-Monitor Opfokvarkens namen in 2023 een 30-tal bedrijven deel. Bij twee derde hiervan was er geen PRRSV-circulatie te vinden in de gelten die bemonsterd werden voor uitlevering. Dat de PRRS-Monitors een interessante tool zijn om essentiële informatie aan te leveren en om preventieve maatregelen op je bedrijf te implementeren, bleek uit de voorbeelden die Tamara aangaf.

Wanneer er binnen de PRRS-Monitors PRRS-virus wordt gedetecteerd, worden deze positieve stalen naar Sciensano verzonden. In hun labo gaat men dan aan de slag om de PRRSV-stam verder te onderzoeken. Daarna krijgen dierenarts en veehouder een mooi rapport toegezonden met alle informatie. Frank Vandenbussche van Sciensano lichtte toe hoe dit rapport precies geïnterpreteerd moet worden en hoe je de info kan gebruiken op het varkensbedrijf. Hij wist ook mee te geven dat er sinds juli een veel groter stuk van het genoom onderzocht wordt, waardoor er nog meer informatie kan meegegeven worden. Deze presentatie leidde tot een constructieve discussie over hoe deze rapportering de sector in de toekomst zal helpen om PRRSV nog beter aan te pakken.

Foto: Dimitri De Meyer (Vedanko en VVKIC vzw) en Frank Vandenbussche (Sciensano)

Tot slot eindigden Dimitri De Meyer (dierenarts bij Vedanko en secretaris van de KI-vereniging VVKIC vzw) en Wouter Deley (Hypor) met een toelichting over hoe respectievelijk de KI-sector en de fokkerij hun bijdrage leveren in de strijd tegen PRRSV in België.

Dimitri De Meyer attendeerde de aanwezigen erop dat de voorlopers al in 2010 startten met de opzet van PRRSV-negatieve KI-stations. Dit met een grote focus op bioveiligheid. Met de Europese wetgeving, die in Belgische wetgeving zal worden omgezet, kwam dit in een stroomversnelling. Zo zijn nu in België zowat de helft van de KI-centra reeds negatief. Dimitri eindigde zijn presentatie met de stelling dat KI-centra een betrouwbare partner zijn in het hele PRRS-gebeuren in België en dat ze klaar staan om dit nog lang te mogen zijn!

Foto: Wouter Deley (Hypor)

Als allerlaatste spreker wist Wouter Deley het publiek te boeien met een pleidooi voor een correct quarantainemanagement. Zijn visie, dat PRRSV-stabiele/-negatieve gelten eerst een correcte quarantaine en adaptatie moeten doorlopen, vooraleer ze in een zeugenstapel geïntroduceerd worden waar PRRSV circuleert, kon op veel bijval rekenen. Hij deed ook een oproep aan de sector om toch vooral stappen vooruit proberen te zetten, en citeerde hierbij Pippi Langkous: “Ik heb het nog nooit gedaan, dus ik denk dat ik het wel kan’.

De aanwezigheid van talrijke varkensdierenartsen, adviseurs en andere erfbetreders maakte deze dag leerzaam en verrijkend.

Vanwege de vele positieve reacties zijn wij ervan overtuigd dat we deze studiedag in de toekomst moeten herhalen. Bedankt aan alle aanwezigen om deze dag tot een succes te maken!

Meer info over het PRRS-programma.

Auteur: Tamara Vandersmissen