UIT DE AUTOPSIEZAAL: Mycobacteriose bij een gans

geschreven op 10 april 2024

In de autopsiezaal werd een gans aangeleverd voor autopsie. Op de plaats van herkomst waren er verschillende dieren gestorven, waardoor een infectie met aviaire influenza werd vermoed.

Beschrijving en diagnose

Het dier was in een magere voedingstoestand. Het abdomen bevatte een grote hoeveelheid gelatineus vocht en de lever was bedekt met een laag van fibrillair materiaal (Foto 1). Zowel milt als lever vertoonden multipele, circulaire, goed omschreven, geelwitte nodules van caseus materiaal, variërend in grootte tussen 0,1 en 3 cm (Foto 2).

Foto 1: Grote hoeveelheid gelatineus vocht in de buikholte. De lever vertoonde een laag van fibrine.

Foto 2: Ingesneden lever met multipele, geelwitte nodules van caseus materiaal, variërend in grootte.

Histologisch werden deze letsels beschreven als een multinodulaire, granulomateuze hepatitis en splenitis. Met behulp van een Ziehl-Neelsen-kleuring werden in deze granulomen grote aantallen zuurvaste bacteriën aangetoond (Foto 3).

Het macroscopische en histopathologische beeld is compatibel met aviaire tuberculose, vermoedelijk veroorzaakt door een bacterie uit het Mycobacterium avium complex.

PCR-testen voor aviaire influenza waren negatief.

Foto 3: Ziehl-Neelsen-kleuring van lever: grote aantallen intralesionale zuurvaste bacteriën (paarse kleur).

Etiologie, symptomen en pathogenese

Aviaire tuberculose komt nog veelvuldig voor bij pluimvee. De ziekte kan zich manifesteren bij zo goed als elke vogelsoort, zij het met een variabele gevoeligheid tussen de species. Ze kent een chronisch, progressief verloop en symptomen als cachexie, diarree, lethargie en tuberkelvorming (knobbelvormige letsels) in meerdere organen (lever, milt, darmen) worden beschreven.

Aviaire tuberculose wordt meestal veroorzaakt door Mycobacterium avium, maar kan in zeldzame gevallen ook worden veroorzaakt door M. tuberculosis en M. bovis. Het Mycobacterium avium complex bestaat uit M. avium subsp. avium, M. avium subsp. paratuberculosis, M. avium subsp. Silvaticum en M. intracellulare.

De voornaamste bronnen van infectie zijn besmette vogels, en gecontamineerd water en voedsel. Mycobacteriën zijn heel resistent en kunnen maanden- tot jarenlang in de omgeving overleven.

M. avium vormt niet enkel een risico voor pluimvee, maar blootstelling kan ook bij meerdere zoogdieren (varken, konijn, nerts…) en de mens tot een infectie leiden, zeker bij immuun gecompromitteerde individuen. Omgang met geïnfecteerde vogels dient dus met de nodige voorzichtigheid te gebeuren en contact met jonge kinderen, ouderen en immuun gecompromitteerde individuen wordt best vermeden.

Gezonde Dieren