Beschrijving:

Het dier had een magere voedingstoestand. Opvallend was de gedilateerde klier- en spiermaag (foto1). Die bevatte een deels ingedroogde en vezelige prop (foto 2a en 2b) met hierin stukjes graan. De maaginhoud woog ongeveer 600 gram. De spiermaagwand was dun (foto 3), ongeveer 1 cm. Dit zou geleid kunnen hebben tot een verminderde contractiecapaciteit, waardoor de vertering werd bemoeilijkt en er uiteindelijk minder nutriënten vanuit het voeder opgenomen konden worden. Dieren kunnen hierdoor chronisch vermageren.

Er was orgaanstuwing maar histologisch onderzoek wees niet op iets afwijkends.

Foto 1: Spiermaag (gele cirkel) en kliermaag (groene ster), nog ongeopend.

Foto 2a en 2b: Vezelige prop in en uit de maag. Kliermaagmucosa (groene ster).

Figuur 3: Detail van de spiermaagwand.

Diagnose:

Op basis van het macroscopisch beeld werd de diagnose gesteld: maagstase met impactatie van voedsel.

Etiologie en symptomen:

De natuurlijke voeding van nandoes bestaat hoofdzakelijk uit gras en ander plantaardig voedsel (wortels, bladeren, zaden en kruiden) maar ook dierlijk voedsel zoals insecten, muizen, hagedissen, kikkers en andere kleine dieren. Het zijn dus echte omnivoren.

Nandoes zijn nieuwsgierige dieren. Let daarom op en verwijder alle vreemde (vooral glimmende) en scherpe voorwerpen vooraleer de dieren ernaar happen en ze opnemen. Verstoppingen van het maagdarmkanaal komen regelmatig voor en kenmerken zich door plotselinge en snelle vermagering.

De grote massa die we in de spiermaag gevonden hebben, kon niet verder verteren, verhardde en droogde in (impactie). Nandoes en struisvogels zijn hier extra gevoelig voor; langvezelig gras is hiervoor een risicofactor.

De dilatatie van de magen en de stase van de maaginhoud kunnen depressie, verminderde tot geen eetlust en een verminderde ontlasting veroorzaken. De sterfte wordt veroorzaakt door de toxaemie of door uithongering.

Auteurs: Emily Rolly en Stefan Roels